NOWE KRYTERIA USTALANIA PODATKU OD OSÓB PRAWNYCH

Radykalna zmiana kryteriów definiowania rezydencji podatkowej. Aby uniknąć podwójnego opodatkowania, Dekret Ustawodawczy 209/2030 niemal całkowicie przedefiniował kryteria identyfikacji rezydencji podatkowej podatników IRES, takich jak spółki i podmioty, poprzez zmianę artykułu 73 ust. 3 Skonsolidowanego Kodeksu Podatkowego (TUIR). Kryteria te mają zastosowanie od okresu podatkowego następującego po okresie trwającym w dniu wejścia w życie (29 grudnia 2023 r.) wspomnianego Dekretu Ustawodawczego 209/2023.

Sformułowanie to wynika z faktu, że spółki akcyjne mogą mieć okres podatkowy, który nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, a w konsekwencji wskazanie konkretnej daty początkowej mogło prowadzić do zmiany kryteriów ustalania rezydencji w trakcie okresu podatkowego.

Przed wejściem w życie Dekretu ustawodawczego 209, zgodnie z art. 73 ust. 3 Ustawy jednolitej o podatku dochodowym (TUIR), spółki akcyjne były uznawane za rezydentów włoskich, jeżeli przez większość okresu podatkowego (183 dni w roku lub 184 dni w przypadku roku przestępnego) posiadały siedzibę statutową, siedzibę administracyjną lub cel korporacyjny na terytorium państwa: do ustalenia siedziby spółki wystarczały alternatywne warunki, nawet spełnienie tylko jednego z nich.

Kryteria te jednak stwarzały istotne problemy, zwłaszcza w odniesieniu do siedziby administracyjnej; w przeszłości kryterium to interpretowano dość szeroko, do tego stopnia, że utożsamiano je z miejscem, z którego pochodzi wola korporacji (orzecznictwo Sądu Kasacyjnego orzekło, że za siedzibę administracyjną należy uważać miejsce pokrywające się z „faktyczną siedzibą”, rozumianą jako miejsce, w którym faktycznie wykonywane są czynności administracyjne i zarządcze podmiotu oraz zwoływane są zgromadzenia).

Teraz sytuacja się zmienia, a ustawodawca interweniował, zastępując kryterium siedziby administracyjnej kryterium siedziby efektywnego zarządu oraz kryterium celu korporacyjnego kryterium zwykłego zarządu, przede wszystkim: przez miejsce efektywnego zarządu rozumiemy ciągłe i skoordynowane podejmowanie decyzji strategicznych dotyczących spółki lub podmiotu, podczas gdy zwykły zarząd oznacza ciągłe i skoordynowane wykonywanie codziennych czynności zarządczych.

Nowe brzmienie artykułu 73 ust. 3 Jednolitej Ustawy o Podatku Dochodowym (TUIR) stanowi: „Do celów podatku dochodowego spółki i podmioty uznaje się za rezydentów, jeżeli ich siedziba, miejsce faktycznego zarządu lub główny zwykły zarząd znajdują się we Włoszech przez większość okresu podatkowego. Miejsce faktycznego zarządu oznacza ciągłe i skoordynowane podejmowanie decyzji strategicznych dotyczących spółki lub podmiotu jako całości. Zwykły zarząd oznacza ciągłe i skoordynowane wykonywanie bieżących czynności zarządczych dotyczących spółki lub podmiotu jako całości”.

Zatem na podstawie nowego przepisu kryteria ustalania rezydencji podatkowej nadal będą trzy:  siedziba statutowa;  miejsce faktycznego zarządu;  zarząd zwykły w miejscu głównym.

Kryterium siedziby spółki było obecne również w poprzedniej wersji. Jest to kryterium formalne, które nie stwarza szczególnych problemów krytycznych. Kryterium miejsca efektywnego zarządzania, jak wspomniano, stanowi nowe rozwiązanie, a ustawodawca zdefiniował je jako miejsce, w którym następuje „ciągłe i skoordynowane podejmowanie decyzji strategicznych”.

Kryterium zwykłego zarządu w istocie rzeczy ustawodawca definiuje jako miejsce, w którym odbywa się „ciągłe i skoordynowane wykonywanie czynności bieżącego zarządu dotyczących spółką lub podmiotem jako całością”.

Termin „głównie” został uwzględniony, ponieważ zwykły zarząd musi być zlokalizowany tam, gdzie prowadzona jest codzienna działalność spółki jako całości, a nie w poszczególnych działach. Spółka może być podzielona na oddziały, spółki zależne i oddziały, które mogą mieć pewien poziom autonomii w zarządzaniu, ale nie ma to znaczenia dla celów rezydencji podatkowej.

Te trzy kryteria, podobnie jak w przeszłości, działają niezależnie i muszą być zintegrowane przez większość okresu podatkowego, aby mogły zostać zastosowane. Te same kryteria mają również zastosowanie do identyfikacji spółek partnerskich: Dekret ustawodawczy 209/2023 zmienił również artykuł 5 Skonsolidowanego Kodeksu Podatkowego.